زنجیره‌ی ساخت و عرضه‌ی یک بازی رومیزی به طور معمول از کله‌ی یک طراحی که آرام و قرار ندارد و شب و روز به فکر خلق است شروع می‌شود و در نهایت به یک محصول در قفسه‌ی یک علاقمند ختم می‌شود. اما در کنار تمام افراد و عواملی که در حد فاصلِ دو سر این بازه (کله تا قفسه!) قرار گرفته‌اند، دو مورد نقش بسیار مهمی در به وجود آمدن چیزی که تا قبل از آن وجود خارجی نداشته تاثیرگذار هستند: ناشر و تولیدکننده! در این مطلب تلاش می‌کنم تا تعریفی از این دو رکن اساسیِ صنعت و کارها و وظایفی که هرکدام بر عهده دارند ارائه بدهم.

 

ناشر یا Publisher

ناشر به طور کلی به شخص یا شرکتی گفته می‌شود که وظیفه‌ی هدایتِ طرح یا ایده را به سمت یک محصول نهایی بر عهده دارد. ناشر در واقع پدید‌آورنده‌ی تمامی محتوای بازی اعم از قوانین و تصویرسازی آن است. اگر ناشر خود طراح و ایده‌پرداز بازی باشد در اینصورت تمامی حقوق مادی و معنوی اثر را در اختیار خواهد داشت، اما ممکن است طراحِ بازی شخص دیگری باشد که در اینصورت فقط حقوقِ محصولِ تولید‌شده در اختیار ناشر خواهد بود. به عنوان مثال بازی رکب که نسخه‌ی فارسی بازی Condottiere است را تصور کنید. تمامی حقوق بازی رکب به شکلی که در محصول نهایی تولید شده، در اختیار موسسه رومیز است، اما رومیز هیچ حقی نسبت به نسخه‌های دیگر بازی (نسخه اصلی انگلیسی و یا نسخه‌های دیگر) ندارد.

اما کارها و مسوولیت‌های یک ناشر چیست؟ به طور کلی وظایف یک ناشر به دو بخش پیش‌تولید و پس از تولید تقسیم می‌شود:

  • ارزیابی طرح‌ها؛ یکی از کارهای معمول ناشران در پیش‌تولید، بررسی طرح‌ها و ایده‌های بازی است. این ارزیابی بر اساس استراتژی ناشر، سبک کاری، محصولات قبلی و مواردی از این دست صورت می‌گیرد. مثلا کمپانی HABA که یک ناشر آلمانی است، سابقه‌ی بسیار پر قدرتی در زمینه‌ی بازی‌های رومیزی کودکان و نوجوانان دارد و به همین دلیل پروپوزال‌های بازی‌های سنگین را ارزیابی نمی‌کند.
  • توسعه؛ توسعه‌ی طرح یکی از اصلی‌ترین بخش‌های کاری یک ناشر در زمان پیش‌تولید است. توسعه شامل تکمیل فاز پلی‌تست بازی، ساخت ماکت‌های پیشرفته، انتخاب سبک بصری، ویراستاری دفترچه، انتخاب تصویرساز و تمام کارهای ریز و درشت دیگری که طرح اولیه را به یک محصول نهایی نزدیک می‌کند می‌باشد. فاز توسعه یکی از مهمترین بخش‌های شکل‌گیری یک بازی است و توسعه‌ی موثر می‌تواند یک بازی معمولی را به یک بازی خوب و یک بازی خوب را به یک موفقیت چشم‌گیر بدل کند.
  • مدیریت پروژه؛ تمامی بخش‌های پیش‌تولید یک بازی نیازمند زمان‌بندی و برنامه‌ریزی، برون‌سپاری و درون‌سپاری کارها، پرداخت و تسویه و سرمایه‌گذاری و دیگر مسایل مرتبط با کنترل پروژه است. به طور کلی ناشر را می‌توان تهیه‌کننده‌ی محصول هم به حساب آورد و ارتباطات ناشر می‌تواند در این زمینه کمک شایانی به پیشبرد موثر طرح داشته باشد.
  • بازاریابی و تبلیغات؛ بخش اصلی کار ناشر در فاز پس از تولید شامل معرفی، تبلیغ و گسترش بازار در مورد محصول تولید شده است. هر ناشری به فراخور توانمندی و امکانات خود ممکن است راه‌های مختلفی برای این فاز داشته باشد، اما به طور معمول این فاز شامل تبلیغات (آنلاین و آفلاین)، برگزاری رویداد، ساخت محتوای متنی و ویدیویی و فعالیت‌هایی از این دست می‌باشد.
  • خدمات پس از فروش؛ این مورد هم از وظایف پس از تولید ناشر است که شامل تامین کسری محتوای بازی، جایگزینی قطعات آسیب‌دیده و موارد این چنینی می‌شود. البته گاهی ممکن است این بخش به تولیدکننده واگذار شود.

تولیدکننده یا Manufacturer

تولیدکننده در واقع آن مجموعه یا مجموعه‌هایی است که وظیفه‌ی تولید قطعات بازی را بر عهده دارند. یک تولیدکننده به طور مشخص امکاناتی برای تولید (مثلا دستگاه چاپ، برش، تزریق و …) در اختیار دارد و تمام یا بخشی از پروسه‌ی تولید را درون مجموعه‌ی خود انجام می‌دهد. ذکر اسم تولیدکننده روی جعبه‌ی بازی کاملا به توافق ناشر و تولید‌کننده بستگی دارد. مثلا همیشه پشت جعبه‌ی بازی‌های تولید Stonemaier Games لوگو و نام Panda Game Manufacturing که یک کمپانی چینی و تولیدکننده‌ی قطعات بازی است ذکر می‌شود.

اما کارها و مسوولیت‌های تولیدکننده چیست؟ به طور کلی وظایف تولیدکننده به بخش تولید محدود می‌شود:

  • مشاوره‌ی تولید؛ تجربه‌ی تولیدکننده در بخشی که در آن تخصص دارد (مثلا چاپ) می‌تواند به ناشر برای رسیدن به یک محصول با کیفیت کمک کند. تولیدکننده با معرفی مواد اولیه، روش‌های مختلف تولید، در اختیار گذاشتن نمونه‌های تولیدی، مشاوره‌ی نرم‌افزاری و مواردی از این دست می‌تواند به ناشر مشاوره بدهد.
  • تولید؛ مهم‌ترین کار تولید‌کننده ساخت اجزای بازی با کیفیت مورد نظر ناشر است. چاپ جعبه، ساخت جعبه، چاپ کارت‌ها و توکن‌های مقوایی و صفحه و دفترچه راهنما، مقسم، توکن‌های چوبی یا پلاستیکی، مهره‌ها و دیگر اجزای بازی در این مرحله باید توسط یک یا چندین تولیدکننده ساخته شوند و سپس در یک محل واحد (جهت مونتاژ) انبار شوند.
  • برون‌سپاری قطعات خاص؛ هر تولیدکننده‌ای به یک زنجیره‌ی روابط کاری متصل است که می‌تواند کار ناشر را در جستجو برای یافتن مجموعه‌ی قابل اعتماد برای تولید راحت‌تر کند. تصور کنید که شما یک قطعه‌ی پلاستیکی در بازی خود دارید و قاعدتا باید زمان زیادی را برای گشتن در بازار به دنبال جایی که تونایی تولید آن را داشته باشند صرف کنید. اما این امکان وجود دارد که چاپخانه‌ای که بازی شما را چاپ می‌کند، تولیدکننده‌ی قطعات پلاستیکی آشنا داشته باشد و به این شکل زمان و انرژی هماهنگی این موضوع را برای شما کاهش دهد.
  • اسمبل و مونتاژ؛ یکی از زمان‌برترین و سخت‌ترین بخش‌های تولید یک بازی مونتاژ آن است. به خصوص در ایران و با نبود دستگاه‌هایی که مونتاژ را به شکل ماشینی انجام ‌می‌دهند این کار به کندترین حالت ممکن پیش می‌رود. بسیاری از تولیدکنندگان می‌توانند چنین خدماتی را به ناشر ارائه دهند و بازی را بسته‌بندی شده و آماده برای فروش تحویل دهند.
  • خدمات پس از فروش؛ همانطور که در بخش وظایف ناشر گفتم خدمات پس از فروش گاهی ممکن است به تولیدکننده واگذار شود.

 

امیدوارم این مطلب برای شما مفید بوده باشد. خوشحال می‌شوم اگر سوال یا نظری در همین مورد دارید در بخش نظرات در میان بگذارید. همچنین اگر شما ناشر یا تولیدکننده هستید و تجربیاتی در این زمینه دارید می‌توانید در بخش نظرها با بقیه مخاطبان در میان بگذارید.

 

 

نویسنده و طراح بازی