در این سری مقاله قرار است نگاهی داشته باشیم به درس‌هایی که بازی‌های رومیزی به ما می‌دهند تا در امور مختلف زندگی و کسب و کار از آنها استفاده کنیم.


قطعا تجربه‌ی ساعت‌ها بازی کردن و غرق شدن در این کار لذت بخش را داشته‌اید. بازی‌ها یک قدرت نهان دارند که باعث می‌شوند یک کار تکراری را برای مدت طولانی به طور مداوم انجام دهیم، و نه تنها خسته نشویم بلکه از آن لذت هم ببریم. اگر به بسیاری از فعالیت‌های روزانه زندگی خودمان بیاندازیم، می‌بینیم که نمونه این کارهای تکراری و مداوم بسیار است اما برعکس بازی کردن این فعالیت‌ها انرژی زیادی از ما می‌گیرند و زود از آن ها خسته می‌شویم. از طرف دیگر اگر صاحب یک کسب و کار باشید، قطعا دوست دارید که مشتریان و کاربران شما از کار کردن با محصول و استفاده کردن از خدمات شما لذت ببرند. به هنر استفاده از تفکر طراحی بازی در زمینه‌هایی که به خودی خود بازی نیستند، گیمیفیکیشن (Gamification) یا بازی‌وارسازی گفته می‌شود.

چطور می‌توان از بازی‌های رومیزی برای جذاب‌تر کردن زمینه‌های مختلف استفاده کرد؟

برای پاسخ دادن به این مورد، ابتدا باید نکاتی را در مورد بازی و طراحی بازی یاد بگیریم.

 

مکانیک بازی چیست؟

مکانیک بازی به طور ساده به رویداد متداولی در بازی گفته میشود که به طور خود به خودی داخل سیستم بازی اتفاق می‌افتد. شاید بتوان قوانین بازی را به عنوان مکانیک بازی در نظر گرفت. مکانیک بازی معمولا از چند مورد تشکیل می‌شود:

محرک یا Trigger؛ وقتی چراغ بنزین شما روشن می‌شود، می‌فهمید که باید بنزین بزنید. در این جا روشن شدن چراغ بنزین برای شما نقش یک محرک را دارد.

پاسخ یا Response؛ وقتی بعد از بنزین زدن به پمپ بنزین رفتید، این اقدام شما به نوعی پاسخ به آن محرک به حساب می‌آید.

اجزای بازی یا Game Components: هر بازی از یک سری اجزای ساده و پیچیده ( مثل صفحه بازی، مهره و …) تشکیل شده است.

مثال اول: وقتی نوبت علی شد، تاس انداخت، مجموع تاس‌هایش را شمرد و بعد به همون اندازه روی صفحه بازی شروع به حرکت کرد.

یادتان باشد که ما هیچ وقت مشخص نکردیم بعد از این که حرکت علی تمام شد، چه اتفاقی افتاد. کمی‌فکر کنید و بگویید در این مثال، محرک، پاسخ و اجزای بازی چه چیزهایی هستند؟ فکر می‌کنید معمولا به این مکانیک بازی چه می‌گویند؟

بله! حرکت با تاس! اما این مکانیک جزو مکانیک‌های بد به حساب می‌آید. اما چرا؟ جواب این سوال را بعدا به طور مفصل خواهم داد اما جواب ساده آن استفاده از شانس است. اگر بخواهیم به دیگر مکانیک‌های بازی اشاره کنیم : مدیریت کارت‌ها، مدیریت منابع، مدیریت پول، جنگ با تاس، جنگ با کارت، رای دادن، مذاکره کردن، حراج و دست بردن در بازار جزو موارد معروف هستند.

 

سیستم بازی

سیستم بازی به یک چرخه بازخورد دادن از مکانیک‌های بازی گفته می‌شود که این مکانیک‌های بازی با یکدیگر عمل می‌کنند تا به بازیکن فرصت پیشرفت در بازی را بدهند. یک سیستم  بازی تکی یا Single Game System اغلب از 3 تا 5 مکانیک در هم آمیخته تشکیل می‌شود.

مثال دوم:

  1. علی تاس میندازد و به اندازه مجموعش روی خانه‌ها حرکت می‌کند.
  2. وقتی علی مهره‌اش را روی خانه می‌گذارد، آن خانه به او می‌گوید که مخلوطی از چوب، طلا یا الماس بردارد.
  3. علی بعد از گرفتن منابع، میتواند انتخاب کند یک سازه بسازد.
  4. علی در پایان نوبت نباید بیشتر از 3 تا منبع در انبارش داشته باشد.

بازی معمولا از یک سیستم بازی مرکزی و چندین سیستم بازی کوچک‌تر که با آن تعامل دارند تشکیل شده است. چه سیستم بازی دیگری را می‌توان به مثال آخر اضافه کرد؟

سیستم‌های بازی موتور بازی شما به حساب می‌آیند. آن ها ورودی را گرفته و یک حاصل خروجی برای بازیکن ایجاد می‌کنند. کاری که در دنیای واقعی هم یک موتور انجام می‌دهد. یک نوع انرژی را گرفته و به انرژی مورد استفاده ما تبدیل می‌کند. باید به شدت به عکس‌العمل‌ها، منابع و انرژی‌ای که یک بازیکن باید صرف کند توجه کنید. با توجه به این موارد است که باید تعیین کنید این بازیکنان چه چیزی باید به دست بیاورند.

استفاده از سیستم‌های بازی متعدد در یک بازی که به خوبی با هم تعامل دارند، امکان استفاده از استراتژی‌های مختلف برای رسیدن به پیروزی را به بازیکنان شما می‌دهد. انواع و اقسام بازیکنان وجود دارند و استراتژی‌های مختلف به جذب این بازیکنان کمک خواهد کرد. توجه کنید که قوی کردن بیش از حد یک سیستم یا استراتژی، دیگر سیستم‌های بازی شما را بی ارزش می‌کند.

این که به بازیکنان اجازه دهیم تا یک سیستم بازی تکی را دست‌مایه قرار دهند، هم باید در نظر گرفته شود و هم باید اجازه این کار را داد. این کار باعث ایجاد کشمکش می‌شود و کشمکش در بازی‌های چند نفره خوب است. اما باید تنبیه کردن بازیکنانی هم که حریصانه استراتژی های دیگر بازیکنان را سرکوب می‌کنند، در نظر گرفته شود.

راه‌های زیادی را برای پیروزی در نظر بگیرید، ممکن است بعضی از این راه‌ها جلوی افرادی که از یک استراتژی بیش از حد استفاده می‌کنند را بگیرد. همچنین این روش، راه خوبی برای ایجاد کشمکش در بازی و رفع این کشمکش است.

Emergant gameplay چیست؟

هر چند دوست ندارم برای این کلمه ترجمه‌ای در نظر بگیرم ولی شاید بتوان با توجه به مفهوم به آن «گیم‌پلی پیچیده» گفت. این مفهوم وقتی اتفاق می‌افتد، که تعدادی مکانیک کوچک بازی با همدیگر یک وضعیت بازی پیچیده را ایجاد کنند. شاید بتوان این مفهوم را جزو آرزوهای یک طراح بازی و نشانه یک طراحی بازی موفق و بازی جذاب در نظر گرفت.


تا این جا فهمیدیم که بازی‌ها قادرند ما را به انجام کارهای سخت ترغیب کنند و برای استفاده از بازی در زندگی و کسب و کار با مفاهیم طراحی بازی آشنا شدیم. در بخش آینده راجع به سیستم‌های پاداش و تنبیه در بازی‌ها صحبت خواهیم کرد.

طراح گیمیفیکیشن و تجربه؛ عاشق مطالعه، چطوری بازی کردن آدم هام و بازی کردن را جدی ترین کار دنیا میدونم.